تعریف فرمول حسابداری
این مقاله به این پرسش که «فرمول حسابداری چیست؟» پاسخ میدهد و همچنین فرمولهای لازم برای محاسبه آن را ارائه میکند.
فرمول حسابداری(Accounting Equation) که با عنوان معادله ترازنامه نیز شناخته میشود، برابر است با:
داراییها = بدهیها + حقوق صاحبان سهام
این معادله، پایه تمامی معادلات حسابداری به شمار میآید و باید توسط اطلاعات موجود در ترازنامه یک شرکت پشتیبانی شود. معادله حسابداری اساس حسابداری دوطرفه است؛ زیرا نشان میدهد که تمام داراییها یا از طریق وام گرفتن و یا از طریق پرداخت پول توسط سهامداران تأمین میشوند. درست مانند هر معادله ریاضی، در معادله حسابداری نیز دو طرف تساوی باید همواره برابر باشند و این معادله همیشه ثابت است و هیچ چیز نباید این توازن را بر هم بزند.
ترازنامه، نسخهای دقیقتر و پیچیدهتر از معادله حسابداری محسوب میشود و کاملاً بر اساس همین معادله تنظیم میگردد. این صورت مالی نشان میدهد که کل داراییهای یک کسبوکار برابر با مجموع بدهیها و حقوق صاحبان سهام است. به بیان دیگر، تمام کاربردهای سرمایه (داراییها) دقیقاً برابر با تمام منابع سرمایه (بدهیها و حقوق صاحبان سهام) است.
روش دیگر برای بررسی فرمول حسابداری
در این روش، حقوق صاحبان سهام برابر است با:
حقوق سهام=داراییها – بدهیها
معادله حسابداری اغلب به عنوان معادله حسابداری اساسی نیز نامگذاری میشود. سه عنصر موجود در این فرمول عبارتند از:
داراییها، بدهیها و حقوق صاحبان سهام.
فرمول حسابداری
دارایی = بدهی + حقوق صاحبان سهام
اکنون در ادامه به بررسی تمامی عناصر این معادله میپردازیم.
درک معادله حسابداری
وضعیت مالی هر کسبوکار، چه کوچک و چه بزرگ، بر مبنای دو جزء اصلی ترازنامه یعنی داراییها و بدهیها ارزیابی میشود. حقوق صاحبان سهام بخش سوم ترازنامه است. معادله حسابداری نشاندهنده نحوه ارتباط این سه جزء مهم با یکدیگر است. این معادله را معادله اساسی حسابداری یا معادله ترازنامه نیز مینامند.
داراییها منابع ارزشمندی هستند که تحت کنترل شرکت قرار دارند و بدهیها تعهدات شرکت را نشان میدهند. بدهیها و حقوق صاحبان سهام مشخص میکنند که داراییهای شرکت چگونه تأمین مالی شدهاند: اگر از طریق بدهی تأمین شده باشند، در بخش بدهیها ثبت میشوند، و اگر از طریق انتشار سهام تأمین شده باشند، در بخش حقوق صاحبان سهام قرار میگیرند. معادله حسابداری به ارزیابی این موضوع کمک میکند که آیا معاملات تجاری به درستی در دفاتر و حسابهای شرکت ثبت و منعکس شدهاند یا خیر.
داراییها
اولین جزء معادله حسابداری دارایی است.داراییها چیزهای ارزشمندیاند که به یک کسبوکار تعلق دارند. انواع مختلفی از داراییهای تجاری وجود دارد، از جمله داراییهای بلندمدت، داراییهای سرمایهای، سرمایهگذاریها و داراییهای مشهود. این داراییها از طریق وام گرفتن، دریافت پول نقد از مالکان و سهامداران یا از طریق ارائه کالا و خدمات ایجاد میشوند.
انواع دارایی ها
- دارایی های جاری:پول نقد،حساب های دریافتی
- دارایی های بلندمدت:اسناد دریافتی
- دارایی های سرمایه ای:ماشین آلات،املاک،تجهیزات
- سرمایه گذاری ها:سهام ،اوراق قرضه
- دارایی های نامشهود:سرقفلی،علامت تجاری،حق چاپ،حق اختراع
در معادله حسابداری، مجموع داراییها همیشه باید برابر با مجموع بدهیها و حقوق صاحبان سهام باشد.
بیشتر بخوانید:محاسبه استهلاک اموال و دارایی ثابت
تعهدات(بدهی ها)
دومین بخش معادله حسابداری بدهیها هستند. تعهداتی که شرکتها به اشخاص یا موسسات دیگر دارند، بدهی محسوب میشود و میتوانند در دو دسته بدهیهای جاری و بدهیهای بلندمدت قرار گیرند.
انواع بدهی ها
- بدهی های جاری:حساب های پرداختی،حقوق و دستمزد پرداختی،مالیات پرداختی
- بدهی بلندمدت:وام های بانکی،اسنادپرداختی
- درآمد های بلندمدت(کالا یا خدمات تحویل نشده ):پولی که شرکت برای محصول یا خدمتی که هنور ارائه، نکرده دریافت کرده است
حقوق صاحبان سهام
سومین بخش معادله حسابداری حقوق صاحبان سهام است. این بخش نشاندهنده میزان درآمد یا ارزش خالصی است که سهامداران پس از پرداخت بدهیها میتوانند ادعا کنند. حقوق صاحبان سهام برابر است با مجموع داراییهای شرکت منهای مجموع بدهیها و در ترازنامه ثبت میشود. این بخش یکی از مهمترین شاخصهای تحلیلگران برای ارزیابی سلامت مالی یک شرکت است. حقوق صاحبان سهام، ارزش خالص یا ارزش دفتری یک شرکت را نشان میدهد.
محدودیتهای فرمول حسابداری
اگرچه ترازنامه همیشه در نهایت متعادل است، اما معادله حسابداری هیچ اطلاعاتی درباره عملکرد واقعی یا کیفیت مدیریت شرکت در اختیار سرمایهگذاران نمیگذارد. سرمایهگذاران باید ارقام ترازنامه را تجزیهوتحلیل کنند تا تصمیم بگیرند آیا شرکت بدهیهای بیش از حد یا کمتر از حد دارد، داراییهای کافی در اختیار دارد یا خیر، و آیا منابع مالی برای رشد بلندمدت به درستی مدیریت شده است یا نه.
حسابداری بخش مهمی از مدیریت یک کسبوکار است، اما این به آن معنی نیست که برای درک اصول اولیه باید حتماً یک حسابدار حرفهای بود. بخش مهمی از این اصول، چگونگی تأمین مالی داراییهاست؛ اینکه از طریق بدهی انجام شده یا از طریق سرمایه. برای مشاهده تفاوت، از معادله حسابداری استفاده میشود.
بیشتر بخوانید:انواع دارایی در حسابداری
معادله حسابداری برای چه مواردی استفاده میشود؟
در سیستم گزارشگری مالی، ترازنامه یکی از صورتهای مالی اصلی است و نقش بسیار مهمی و حیاتی ایفا میکند.
1.ترازنامه مالکان و مدیران را از وضعیت داراییهای یک نهاد اقتصادی آگاه میکند و مشخص میسازد که شرکت چه منابعی در اختیار دارد و چه کسانی در ایجاد این منابع نقش داشتهاند.
2.از طریق ترازنامه میتوان تشخیص داد که آیا شرکت قادر است در آینده نزدیک تعهدات خود را نسبت به اشخاص ثالث (سهامداران، سرمایهگذاران، طلبکاران، خریداران، فروشندگان و …) پرداخت کند یا خیر.
3.ساختار اقلام دارایی و بدهی امکان تحلیل دقیق برای کاربران داخلی و خارجی را فراهم میآورد. ترازنامه به عنوان یکی از مهمترین اجزای گزارشگری مالی، این امکان را فراهم میکند که ترکیب داراییها، نقدینگی، گردش داراییهای جاری، میزان حقوق صاحبان سهام و بدهیها، وضعیت مطالبات و بدهیها، اعتبار و توان پرداخت شرکت با دقت بسیار بالا ارزیابی شود.
